“Çin’in şehirleri dolup taşarken, insanların içi gittikçe boşalıyor.”
— Yan Lianke, Çinli Yazar

Çin, dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri. 1,4 milyarlık nüfusuyla insan seli gibi bir yer. Ama işin tuhaf tarafı şu: Bu kadar insanın içinde, yalnızlık bu kadar derin olmamıştı.

Yalnızlık, Çin’de bir çocuğun ailesinden uzak bir şehirde yaşamasıyla başlıyor. Yaşlı bir kadının, torununu bir yıldır görememesiyle büyüyor. Genç bir adamın, tek dostunun bir yapay zeka karakter olmasıyla görünür hale geliyor.

Ve en sonunda… bir apartman dairesinde kimseye fark ettirmeden ölen yaşlı bir adamla, bu yalnızlık acı bir gerçeğe dönüşüyor.

Çin’de Yalnızlık Neden Bu Kadar Yaygın?

Son 30 yılda Çin büyük bir dönüşüm geçirdi. Ama bu hızlı değişim yalnızlığı da beraberinde getirdi.

• Tek çocuk politikası (1979–2015),
• Hızla büyüyen şehirler,
• Kırsaldan kente yoğun göç,
• Yaşlanan bir nüfus,
• Ve kopan aile bağları…

 Bazı dikkat çeken rakamlar:

• 2022 itibarıyla 92 milyon kişi tek başına yaşıyor.
• 65 yaş üstü oranı %14’ü geçti. 2050’de bu oran %30 olacak.
• Yalnız yaşayan yaşlıların oranı %40’a yaklaştı.
• Gençlerin %33’ü “düzenli olarak yalnızlık hissediyorum” diyor.
• Yapay arkadaşlık hizmetleri dev bir sektöre dönüştü: 2024’te 6 milyar dolar büyüklüğünde.

Yani Çin’de yalnızlık, artık kişisel bir his değil; ülke çapında bir mesele.

Tek Çocuk Politikası ve “Boş Yuvalar”

1979’da başlatılan tek çocuk politikası, nüfus artışını frenledi. Ama bu politikanın faturası, ailelere çıktı.

Bugün, Çin’de 100 milyondan fazla yaşlı sadece bir çocuğa sahip.
Bu çocuklar şehirde kariyer peşinde koşarken, anne babalar kırsalda yalnız kalıyor.

“Boş yuva yaşlıları” dediğimiz bu grup, Çin’in en hızlı büyüyen demografik kesimlerinden biri.

• Çocuklarını yılda belki bir kez görebiliyorlar.
• Emekli maaşları yetersiz, dijital dünyaya da uzaklar.

Yani bu yalnızlık sadece fiziksel değil, aynı zamanda teknolojik ve kültürel bir kopuş.

Gerçek Bir Hikâye: Wei, 71 Yaşında, Anhui

“Oğlum Pekin’de çalışıyor. Evlendikten sonra aramaları azaldı. Torunumu bir kere gördüm. Eşim öldüğünde ancak 3 gün sonra komşular fark etti. O günden beri her sabah kendime soruyorum: Acaba bugün biri beni hatırlar mı?”

Wei, emekli bir öğretmen. Yaşadığı köyde genç neredeyse kalmamış.
Oğlunun yoğun olduğunu biliyor ama yine de şunu sormadan edemiyor:
“Bir mesaj atmak bu kadar zor mu?”

Kırsaldaki yaşlılar, şehirdekilere göre çok daha yalnız.
Ve bu sessiz yalnızlık, her geçen gün daha da yayılıyor.

Gençler Arasında Yalnızlık: Dijital Kalabalık, Duygusal Boşluk

Çinli gençler, özellikle büyük şehirlerde, kalabalıkların ortasında yalnızlaşıyor.

• Ailelerinden uzaklar,
• Yoğun iş temposu içinde kaybolmuş durumdalar,
• Ev, evlilik, ekonomik gelecek gibi konular büyük stres kaynağı,
• Sosyal ilişkiler yüzeysel ve çoğu dijital.

 Sanal İlişki Pazarı Büyüyor:
Gençler, “kiralık sevgili”, “dijital arkadaş”, “yapay sohbetçi” gibi hizmetlere yöneliyor.
Ama bu ilişkiler kısa süreli ilgi veriyor, uzun vadeli bağ kuramıyor.

Gerçek Bir Hikâye: Chen, 26 Yaşında, Şanghay

“Sabah işe gidiyorum, akşam eve dönüyorum. Gün boyunca birinin yüzüne bile bakmadığım oluyor. Ailem 2000 km uzakta. Sarıldığım son kişi, üniversitedeki oda arkadaşım olabilir.”

Chen, Şanghay’da bir teknoloji şirketinde çalışıyor.
Takipçisi bol ama yemeğini hep yalnız yiyor.
“Yalnızım ama uğraşmaya vaktim yok” diyor.

Onun gibi milyonlarca genç, yalnızlığa alışmış durumda.
Başarı için duygusal ihtiyaçlarını geri plana atıyorlar.

Çin Devleti Ne Yapıyor?

Devlet, yaşlı nüfusun yalnızlığı konusunu fark etti ve bazı adımlar attı:

* Politikalar:

• Aktif yaşlanma stratejileri geliştirildi.
• Mahalle gönüllü sistemleri teşvik ediliyor.
• Kırsalda yaşlılara ziyaret programları başlatıldı.
• Akıllı izleme sistemleri ile yaşlılar dijital olarak takip ediliyor.
• Psikolojik destek hatları kuruldu.

* Eksikler:

• Yardım istemek hâlâ “zayıflık” gibi görülüyor.
• Aile bağlarını güçlendirecek kültürel politikalar yetersiz.
• Gençlere yönelik sosyal destek sistemleri oldukça sınırlı.

En Çok Kimler Yalnız?

* Yaşlılar:

• Kırsalda daha yalnızlar.
• Dijital iletişime uzaklar.
• Boş yuva sendromu yaygın.

* Genç Profesyoneller:

• Şehirlerde yoğun tempoda yaşıyorlar.
• Aileden kopuklar, sosyal ilişkiler zayıf.
• Dijital arkadaşlıklar gerçek bağların yerini tutamıyor.

* Göçmen İşçiler:

• Kırsaldan kente gelen ama sistem dışı kalanlar.
• Sosyal güvenceleri yok.
• Kimliksiz ve yalnız bir hayat yaşıyorlar.

Türkiye Ne Öğrenebilir?

Çin örneği, Türkiye için bir uyarı niteliğinde. Çünkü benzer yollardan geçiyoruz:

• Hızla şehirleşiyoruz.
• Dijitalleşme hayatın merkezinde.
• Aile yapımız dönüşüyor.

 Çıkarılacak Dersler:

• Aile bağları zayıflarsa, yaşlılar sessizce unutulur.
• Kırsal ve şehir arasında bağlar koparsa, sosyal yalnızlık artar.
• Gençler üzerindeki başarı baskısı, ilişkisel tükenmişliğe yol açar.
• Dijital dünya, insanın yerini tutamaz.

 Türkiye’nin Şansı:

• Aile bağı hâlâ güçlü.
• Köyler, sosyal açıdan hâlâ canlı.
• Göçler aile bağlarını tamamen koparmış değil.

Ama dikkat: Çin’in gittiği yola düşmemek için şimdiden stratejiler geliştirmek şart.

Kalabalık, Her Zaman Güç Değildir

Çin’in bize öğrettiği çok net bir şey var:
Kalabalık olmak, güçlü olmak demek değil.

Eğer insanlar arasında bağ yoksa, o kalabalık sadece bir yığın olur.

Göz teması kuramayan gençler,
Yılda bir kez annesini gören çocuklar,
Telefon bekleyen nineler…

Bu sessizlik, sadece bir his değil.
Bir toplumun içten içe çöküşünün habercisi.

 Yarın: Arap Coğrafyasında Yalnızlık
Aile yapısı güçlü görünen ama savaş, göç ve modernleşmenin etkisiyle yalnızlıkla yüzleşen topluluklara bakacağız.

Ama bugün Çin bize şu dersi verdi:
 İnsan, insana iyi gelir.
 Ve yalnızlık, bağ kuramayan toplumlarda sessizce büyür.