“İnsan en çok, herkesin her şeyden haberi varmış gibi yaptığı bir toplumda yalnız kalır.”
— Bir Türk genci, isimsiz bir röportajdan

Eskiden Türkiye’de yalnızlıktan pek söz edilmezdi. Aile bir aradaydı. Komşular kapı çalardı. Mahalle bakkalı hâl hatır sorardı. Bayramda herkes birbirine uğrardı. Ama artık?

Aynı evin içinde bile ekranlar ayrılığı getiriyor. Aynı apartmanda yaşayanlar birbirinin ismini bilmez olmuş. Aynı üniversitede yıllar geçiren gençler, tek bir cümle bile kurmadan mezun olabiliyor.

Yalnızlık, artık bizim de gerçeğimiz.
Ama bu yalnızlık, Batı’daki gibi kişisel bir tercih değil.
Zorunlu bir sessizlik.
Gururla saklanan, utançla bastırılan bir kırıklık.

Yalnızlık Artık Sadece Yaşlıların Sorunu Değil

Yıllar boyunca “yalnızlık” dendiğinde akla sadece yaşlılar gelirdi. Ama tablo değişti.

 Veriler Ne Diyor?

• TÜİK (2023): Türkiye’de tek kişilik hanelerin oranı %19,6.
• 18-30 yaş arası bireylerin %43’ü, kendini “yalnız” ya da “anlaşılmamış” hissediyor.
• 65 yaş üstünün %25’i, ayda yalnızca bir kez sosyal bir iletişim kuruyor.
• Kadınların %34’ü, duygusal destek alacak kimsesi olmadığını söylüyor.
• Kentte yalnızlık, kırsala göre iki kat fazla.

Kısacası: Yalnızlık artık sadece bir yaşlılık meselesi değil. Her yaşta, her cinsiyetten insanın ortak duygusu haline geldi.

Kültürel Çelişki: “Biz Kimseyi Yalnız Bırakmayız” Deriz Ama…

Türkiye hâlâ “aile kutsaldır” der. “Komşu komşunun külüne muhtaçtır” diye büyürüz. Ama gerçek hayat farklı.

• İç göçler mahalle düzenini parçaladı.
• Gençler, şehirlerde yalnız yaşamaya başladı.
• Aile yapıları değişti, kuşaklar arasında uçurumlar oluştu.
• Dijitalleşme, yüz yüze ilişkileri zayıflattı.
• Ve belki en önemlisi: Yalnız olduğumuzu söyleyemiyoruz.

Çünkü yalnızlık, burada “başarısızlık” gibi algılanıyor.
Ya yargılanıyorsun, ya suçlanıyorsun.
“Demek ki sen yeterince sosyal değilsin.”
“Demek ki bir sorun sende var.”

Gerçek Bir Hikaye: Sena (26), İstanbul

“Kalabalık bir şehirdeyim ama kimseyle gerçek bağ kuramıyorum.
Ailem başka şehirde, arkadaşlarım meşgul.
Eve gelip Netflix açıyorum, biraz sosyal medyada geziniyorum, sonra uyuyorum.
Haftalardır kimseyle derin bir sohbet yapmadım.”

Sena bir yazılım şirketinde çalışıyor. Hayatı dışarıdan bakıldığında “başarılı” gibi görünüyor. Ama iç dünyası sessiz.

Paylaştığı story’ler canlı, ama içi boş.
Yakınında insanlar var ama bağ kurulamamış.
Yüz binlerce genç kadının hikayesi de benzer.

Çünkü Türkiye’de bir kadının “yalnızım” demesi hâlâ “zayıflık” gibi algılanıyor.

Gerçek Bir Hikaye Daha: Ali Amca (74), Sivas

“Eskiden akşam namazı sonrası kahveye giderdik.
Şimdi kahve de yok, arkadaşlar da.
Televizyonu açıyorum, sonra uyuyorum.
Torunlar şehir dışında. Bayramdan bayrama arıyorlar.
‘Nasılsın?’ dediklerinde bile ağlayasım geliyor.”

Ali Amca yalnız değilmiş gibi yaşıyor. Ama içi çok sessiz.
Bir zamanlar mahallesinin aktif bir parçasıydı.
Şimdi ise toplumsal hafızadan silinmiş gibi hissediyor.

Ve bu durum, binlerce yaşlı için gerçek.

Kimler Daha Yalnız?

 Gençler

• Üniversiteli gençlerin neredeyse yarısı yalnız hissediyor.
• Taşradaki özel üniversitelerde sosyal bağlar daha da zayıf.
• Genç erkeklerde bu yalnızlık, öfkeye dönüşebiliyor.

 Kadınlar

• Dul, bekar ya da boşanmış kadınlar daha yüksek yalnızlık yaşıyor.
• Kadınlar için destek mekanizmaları çok zayıf.
• Toplum hem “koruyor” gibi yapıyor, hem de yargılıyor.

 Yaşlılar

• Yaşlılar artık evlerinde yalnız.
• Eşini kaybetmiş erkeklerde “dilsiz yalnızlık” çok yaygın.
• Yaşlı bakım sistemleri yetersiz. Komşuluk kültürü çözülüyor.

 Göçmenler

• Suriyeli, Afgan ve diğer mülteciler kronik yalnızlık yaşıyor.
• Dil bariyeri, dışlanma ve güvensizlik onları görünmez kılıyor.

Peki, Yalnızlığa Karşı Ne Yapılıyor?

 Devlet Ne Yapıyor?

• Ulusal düzeyde yalnızlığa dair bir politika yok.
• Ruh sağlığı hizmetleri kısıtlı ve erişimi zor.
• Yaşlı destek projeleri çok sınırlı.
• Aile odaklı politikalar bireysel yalnızlığı görmezden geliyor.

 Sivil Toplum Ne Yapıyor?

• Bazı STK’lar gençlere ve yaşlılara yönelik farkındalık projeleri yapıyor.
• Kadın kooperatifleri ve gençlik merkezleri sosyal alanlar yaratıyor.
• Ama bu çabalar çok parçalı, yaygın değil.

 Toplumun Tutumu?

• Yalnızlık hâlâ konuşulmayan bir konu.
• Yardım istemek utanılacak bir şey gibi görülüyor.
• Toplumun genel bakışı: “Bana dokunmayan yılan bin yaşasın.”

Türkiye’de Yalnızlık Neden Daha Tehlikeli?

Çünkü biz hâlâ kalabalıkmışız gibi yapıyoruz.

Ama kalabalık olmak, “birlikte” olmak demek değil.
Ve yalnızlık burada daha tehlikeli çünkü:

• Konuşulamıyor.
• Erken destek mekanizması yok.
• “Atlatırsın, güçlü ol” diye geçiştiriliyor.
• Yalnızlık, kişisel bir eksiklik gibi gösteriliyor.

Bu yüzden yalnız insanlar ya içe kapanıyor,
ya da sessizce öfkelenip toplumdan uzaklaşıyor.

Peki Ya Gelecek?

• Gençler gerçek bağlar kurabilecek mi?
• Yaşlılar sadece bayramlarda mı hatırlanacak?
• Kadınlar yalnız olduğu için suçlanmadan dinlenebilecek mi?
• “Yalnızım” diyen biri yargılanmadan anlaşılacak mı?
• Toplumsal yalnızlık, siyasi bir mesele olarak ele alınacak mı?

Aynaya Bakma Zamanı

Bugün dürüst olma günüydü.
Yalnızlık sadece İngiltere’nin, Japonya’nın ya da Çin’in sorunu değil.
Bizim de. Ve belki daha da derin bir şekilde.

Çünkü biz, yalnız kalmayacağımıza inanmış bir toplumduk.
Ama şimdi görüyoruz ki:

En tehlikeli yalnızlık, konuşulmayan yalnızlıktır.

Yarın bu yazı dizisini büyük bir finalle bitireceğiz:
8 ülkenin kıyaslaması, etkili stratejiler, Türkiye için öneriler…
Ve belki de bir çağrı:
Yalnızlıkla birlikte mücadele etmek için ses verme zamanı.