Görünmeyen Bir Salgın – Kalabalıklar İçinde Yalnızlık

Teknolojinin hayatımıza kattığı kolaylıklar sayesinde her zamankinden daha bağlı görünüyoruz ama gerçek başka: insanlar giderek daha yalnız hissediyor. Dijital mesajlar, sosyal medya ve kalabalık şehirler bile bu duyguyu bastıramıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2025 tarihli Sosyal Bağlantı Komisyonu raporuna göre, her altı kişiden biri düzenli olarak yalnızlık yaşıyor. Ve yalnızlık, yılda yaklaşık 871 bin ölüme katkı sağlıyor—bu da her saat 100 kişinin bu krizden etkilendiği anlamına geliyor.

Bu görünmeyen kriz, fiziksel ve ruhsal sağlık üzerinde sigara ya da obezite kadar yıkıcı etkiler yaratıyor. Yine de birçok ülke hâlâ yalnızlığı bireysel bir durum olarak değerlendiriyor. Oysa bu, toplumun bağ dokularının kopması anlamına geliyor.

Bu yazıda, yalnızlığın birey ve toplum üzerindeki etkilerini, hangi grupları daha fazla etkilediğini, Türkiye’deki tabloyu ve çözüm için uygulanabilecek politikaları inceleyeceğiz.

Yalnızlık Büyüyor, Toplum Çözülüyor

1. Yalnızlık: Sessiz ama Evrensel Bir Sağlık Krizi

Yalnızlık artık sadece ruhsal bir sorun değil; kalp rahatsızlıklarından felce, diyabetten demansa kadar birçok sağlık riskini beraberinde getiriyor.

Nedenler çok çeşitli:

• Dijital iletişim yüz yüze etkileşimi azalttı.
• Kent hayatı bireyselliği artırdı.
• Aile yapıları değişti, çekirdekleşti.
• Sosyal destek ağları zayıfladı.
• Maddi stres ve yoğun iş temposu bağ kurmayı zorlaştırdı.

DSÖ, çözüm için şu yolları öneriyor:

• Sosyal reçeteleme (doktorlar kişileri etkinliklere yönlendiriyor),
• Topluluk merkezleri oluşturmak,
• Dijital araçları anlamlı bağlantılar kurmak için kullanmak.

2. Yalnızlık Herkesin Sorunu Ama Eşit Dağıtılmıyor

Veriler, her yaştan insanın yalnız hissedebileceğini ama bazı grupların daha büyük risk altında olduğunu gösteriyor:

• Gençler (13–29 yaş): %17–21 arası yalnızlık hissediyor.
• Düşük gelirli ülkelerde oran %24’e çıkıyor, yüksek gelirli ülkelerde ise %11 civarında.
• Yaşlıların 1/3’ü, gençlerin 1/4’ü sosyal izolasyon riski altında.

Yalnızlık, sosyal eşitsizlikle iç içe geçmiş durumda. Özellikle işsizler, göçmenler, engelli bireyler ve LGBTQ+ toplulukları bu krizden daha çok etkileniyor.

3. Türkiye’de Yalnızlık: Şehirler Büyüyor, Bağlar Kopuyor

Türkiye’de yalnız yaşayanların sayısı hızla artıyor.

• 2006’da %6 olan tek kişilik haneler 2023’te %17,7’ye ulaştı.
• Emeklilik sonrası sosyal ağların küçülmesi ve dijital okuryazarlık eksikliği yaşlılarda yalnızlığı artırıyor.
• Büyük şehirlerde komşuluk, mahalle dayanışması gibi geleneksel bağlar zayıfladı.
• Gençlerde sosyal medya kullanımındaki artış yüz yüze etkileşimi azaltıyor.

Pandemi sonrası uzaktan çalışma ve eğitimin yaygınlaşması da bu izolasyonu derinleştirdi.

Yalnızlıkla mücadelede bazı yerel adımlar atıldı:

• İstanbul’daki “Komşuluk Seferberliği”,
• İzmir’in yaşlılara yönelik sosyal merkezleri,
• Gençlik danışma merkezleri ve psikolojik destek uygulamaları.

Ama bu çabalar ulusal ölçekte organize edilmedikçe etkisi sınırlı kalıyor.

4. Sosyal Bağları Yeniden Kurmak İçin Ne Yapmalı?

DSÖ’nün çağrısıyla bazı ülkeler yalnızlığa karşı ulusal stratejiler geliştirmeye başladı. Japonya ve İngiltere’de bu konuda bakanlık düzeyinde çalışmalar yürütülüyor.

Türkiye neler yapabilir?

• “Ulusal Yalnızlıkla Mücadele Eylem Planı” hazırlanmalı.
• Yaşlılar ve gençler için dijital dostu sosyal platformlar geliştirilmeli.
• Sağlık sistemine “sosyal reçeteleme” entegre edilmeli.
• Her yaştan bireyin ulaşabileceği topluluk merkezleri kurulmalı.

Mahalle ölçeğinde gönüllülük esaslı sosyal dayanışma ağları, özellikle kırılgan gruplar için hayat kurtarıcı olabilir.

3 KRİTİK TEHDİT

Tehlike 1: Ruh Sağlığı Krizinin Derinleşmesi
Yalnızlık, depresyon ve intihar riskini artırıyor. 2026 sonrası sağlık sistemine olan psikolojik destek talebi artabilir.

Tehlike 2: Toplumsal Dayanışmanın Zayıflaması
Bağ kuramayan bireyler, topluma yabancılaşır. Bu da güvensizlik, kutuplaşma ve toplumsal kırılganlığı tetikler.

Tehlike 3: Dijital Bağlılık = Gerçek Bağların Kopması
Sosyal medya aşırı kullanıldığında, gerçek ilişkilerin yerini sahte bağlar alabilir. Özellikle gençlerde yalnızlığı daha da derinleştirir.

Yalnızlığa Karşı En Etkili Güç – Birliktelik

Yalnızlık, görmediğimiz ama hepimizi etkileyen bir salgın. 2026, yalnızlığın sadece kişisel bir mesele değil, toplumun geleceğini tehdit eden ciddi bir sorun olduğunu kabul etmemiz gereken yıl olabilir.

Türkiye gibi hem genç hem yaşlı nüfusu bir arada barındıran bir ülkede; kuşaklar arası bağları güçlendirmek, mahalle ruhunu canlandırmak ve dijital bağımlılığı dengelemek yaşamsal öneme sahip. Ben Briç oynayarak Briç kulüplerine giderek sosyalleşiyorum. Sizlere özelliklede gençlere öneriyorum.

Unutmayalım: İnsan insana muhtaçtır. Birlikte olmak, sadece iyi hissettirmez—yaşamı sürdürmenin temelidir.